بی حسی موضعی و بیهوشی دندانپزشکی

گاهی اوقات لازم است که شما برای حفظ سلامتی خود از جمله سلامتی دهان و دندان خود، تحت نظر یک دکتر دندانپزشک خوب عمل‌های پزشکی انجام دهید. بی‌حسی برای خیلی از این عمل‌ها یک جزء جدایی‌ناپذیر محسوب می‌شود. خواه یک عمل جراحی زانو و خواه پُر کردن یک پوسیدگی شدید دندان باشد.

اگر بی‌حسی یا بیهوشی دندانپزشکی برای یک عمل به طرز صحیحی انجام شود، جای هیچ گونه نگرانی براي بيمار نخواهد بود. اما بعضی از بیماران دچار عوارض جانبی ناشی از بی حسی دندان می‌شوند. در اینجا به بحث در مورد بی‌حسی در دندانپزشکی می‌پردازیم و اینکه چرا بی‌حسی در برخی از بیماران به  خوبی جواب نمی‌دهد.

بی‌حسی دندانپزشکی چیست؟


دندانپزشک برای بی‌حس کردن دندان‌ها و آرام کردن بیمار از داروهای خاصی استفاده می‌کند. گاهی اوقات از اصطلاح بیهوشی و خوابیدن برای درمان‌های دندانپزشکی استفاده می‌شود که البته چندان دقیق نیست؛ چون بیمار معمولاً هوشیار است، مگر آن که درمان تحت بیهوشی عمومی انجام شود و بیمار به خواب برود.

انواع بی‌حسی


دو نوع بی‌حسی اصلی وجود دارد: موضعی و عمومی (بیهوشی).

در بی‌حسی موضعی، به کمک اعمال یا تزریق ماده بی‌حسی، ناحیه کوچکی از بدن به‌صورت موقت حس خود را از دست می‌دهد، بدون آنکه سطح آگاهی و یا هوشیاری شما کاهش بیابد. درواقع، دندان‌پزشک به‌سادگی حساسیت بخشی از دهان شما را با تزریق دارو به لثه و یا داخل گونه‌ها از بین می‌برد، در طول این فرایند شما بیدار و هوشیار خواهید بود.

در بیهوشی در دندانپزشکی ، شما برای یک مدت‌زمان طولانی‌تر به‌صورت عمومی بی‌حس می‌گردید، یک لوله تنفسی به شما وصل می‌گردد تا درحالی‌که خواب هستید، تنفس شما کنترل گردد. اگرچه اصطلاح بیهوشی می‌تواند کمی نگران‌کننده باشد، اما بیهوشی عمومی در فرایندهای طولانی درمان، نقش بسیار برجسته‌ای در راحتی بیمار دارد، این روش توسط افراد حرفه‌ای و آموزش‌دیده مانند، جراحان فک و صورت و یا متخصصان بیهوشی تجویز می‌شود. بی‌حسی موضعی برای فرایندهای درمانی ساده‌تر مورداستفاده قرار می‌گیرد، در مواردی که بدن شما می‌تواند به‌راحتی پایداری خود را در طول فرایند درمان حفظ نماید.

کاربرد بی‌حسی در درمان‌های دندانپزشکی


بی‌حسی و آرام‌بخشی مناسب‌ترین اقدام برای بیمارانی است که به دلیل ترس و اضطراب از رفتن به دندانپزشکی خودداری می‌کنند. آمپول بی‌حسی دندان و همچنین داروی آرام‌بخش برای بیمارانی به کار برده می‌شود که:

  • آستانه درد پایینی دارند.
  • نمی‌توانند آرام و بی‌حرکت روی صندلی دندانپزشکی بمانند.
  • دندان‌های بسیار حساس دارند.
  • رفلکس گگ شدید دارند.
  • باید تحت درمان گسترده‌ای قرار بگیرند.

نحوه‌ی عملکرد بی‌حسی موضعی


همانطور که در بخش قبل نیز اشاره شد، بی‌حسی موضعی به شیوه‌های مختلفی انجام می‌شود. ممکن است این عمل با استفاده از اسپری، قطره یا تزریق صورت بگیرد. با این حال رایج‌ترین شیوه‌ی انجام این کار، تزریق ماده‌ی بی‌حس کننده به ناحیه‌ی نیازمند بی‌حسی است. در این روش، ماده‌ی بی‌حس کننده با انسداد رشته‌های عصبی ناحیه‌ی هدف، از ایجاد و ارسال سیگنال‌های درد به مغز جلوگیری می‌کند.

سطح بی‌حسی را بسته به مدت زمان مورد نیاز برای انسداد درد و همچنین میزان بی‌حسی لازم می‌توان کنترل کرد. این کار را می‌توان از طریق تغییر غلظت، مقدار و نوع ماده‌ی بی‌حسی مورد استفاده، به دقت انجام داد. معمولاً آثار بی‌حسی موضعی تا ۸ ساعت باقی خواهد ماند

آرام‌بخش


امروزه از سه نوع عمده‌ی آرام‌بخش‌ها برای کاهش یا بر طرف کردن درد ناشی از عمل‌های دندانی استفاده می‌شود. این روش‌ها عبارتند از:

  • آرام‌بخش‌های خوراکی: این داروها، بسته به شدت اضطراب بیمار، در برخی موارد در شب قبل از عمل و در سایر موارد یک ساعت یا درست قبل از آن به بیمار داده می‌شوند. نمونه‌ای از این آرام‌بخش‌ها، قرص خوراکی دیازپام است. این دارو از شدت اضطراب می‌کاهد و هیچگونه آثار تسکین دردی ندارد، این بدین معنی است که به انجام بی‌حسی موضعی همراه با این دارو نیاز خواهد بود.
  • آرام‌بخش‌های داخل وریدی (IV): این شیوه‌ی آرام‌بخشی نیز اغلب به همان شیوه‌ی آرام‌بخش‌های خوراکی، برای کاهش اضطراب مورد استفاده قرار می‌گیرد و هیچگونه تسکین دردی ندارد. بنابراین این روش نیز باید همراه با بی‌حسی موضعی برای تکسین درد ناشی از عمل‌های دندانی مورد استفاده قرار گیرد.
  • گاز نیتروس اکساید: این گاز که اغلب با نام گاز خنده شناخته می‌شود، حالت آرامشی ایجاد می‌کند و احساس اضطراب بیمار ناشی از انجام عمل دندانی را کاهش می‌دهد. این روش همچنین قادر به کاهش فهم میزان درد نیز می‌باشد با این حال معمولاً همراه با بی‌حسی موضعی مورد استفاده قرار می‌گیرد تا عملیات دندانپزشکی واقعاً بدون درد انجام شوند.

کاربردهای آرام بخش در دندانپزشکی


استفاده از آرام بخش برای بیماران مسن

بیماران مسن به دلایل متعددی مانند اضطراب، دشواری رفت و آمد، ابتلا به بیماری‌های گوناگون یا درآمد ثابت و پایین از مراجعه به دندانپزشکی خودداری می‌کنند و با شرمساری و ترس فراوان زمانی به دندانپزشکی می‌آیند که مشکلشان جان را به لب‌شان رسانده باشد و دیگر قادر به تحمل آن نباشند.

بنابراین استفاده از آرام بخش برای سالمندانی توصیه می‌شود که از وضعیت سلامت دهان و دندان‌های خود شرمسار و هراسان هستند تا به این ترتیب دندانپزشک بتواند به راحتی درمان را انجام دهد و بیمار نیز کاملاً آرام باشد و پس از به هوش آمدن از بهبود به دست آمده شگفت زده شود.

آرام بخش برای آرام کردن ترس

ترس و هراس بدون دلیل از دندانپزشکی حسی واقعی است که مانع مراجعه هزاران نفر به دندانپزشکی می‌شود و کابوسی هولناک از دندانپزشکی را در ذهن‌شان خلق می‌کند. دریافت آرام بخش از راه سرم این امکان را برای بیماران فراهم می‌آورد تا در حالتی میان خواب و رویا تجربه بهتری از دندانپزشکی داشته باشند.

آرام بخش برای افراد معلول و ناتوان

بیماران معلول و ناتوان در حفظ سلامت دهان و دندان خود با مشکلات بیشتری روبرو هستند. این ناتوانی مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن منظم را دشوار می‌کند، به علاوه مشکل خشکی دهان یا عق زدن و رفلاکس شدید نیز در اثر مصرف داروهای خاص وجود دارد.

نیتروز اکساید (گاز خنده)

نیتروز اکساید گاز بی‌رنگ و غیرتحریک کننده‌ای با بوی شیرین است که استنشاق آن اثر آرام‌بخشی دارد. این گاز سال‌ها است که به منظور آرام کردن بیماران در دندانپزشکی به کار برده می‌شود. استفاده از نیتروز اکساید کاملاً ایمن است و به صورت مخلوطی از ۵۰ تا ۷۰ درصد اکسیژن و حداقل ۳۰ درصد نیتروز اکساید استنشاق می‌شود. بیماران تنفس طبیعی و هوشیارانه دارند و بقیه عملکردهای بدن را نیز خودشان کنترل می‌کنند. بیمار گاهی فراموشی مختصری را تجربه می‌کند و به خواب می‌رود، بدون این که چیزی از عمل را به خاطر بیاورد.

منابع:

تهران اسمایل
دنت بوک
کلینیک دندانپزشکی تهران
سیمادنت
کلینیک سروش

دسته‌بندی نشده

پاسخ دهید

دیدگاه
نام*
ایمیل*
وب سایت*